تجربه دلچسب مطالعه راجع به پیدایش زبان – کتاب زبان آدم
بعضی سوالها جایشان در ذهن آدم ثابت است. ممکن است گاهی در پس دغدغههای دیگر پنهان شوند و توجه کمتری دریافت کنند. اما هیچگاه از میان نمیروند. سوالهایی راجع به جهان پس از مرگ، پیدایش انسان، یا تقدم مرغ به تخم مرغ.
برای من یکی از این سوالها، چگونگی پیدایش زبان بوده و هست.
بارها به این فکر کردم که بشر چهطور به این نتیجه رسیده که از کلمات برای بیان منظور خود استفاده کند؟
چه طور تصمیم گرفته چه صداهایی را ترکیب کند تا منظور مشخصی را برساند؟
با وجود فاصله فیزیکی و ارتباطات محدود، چه طور در یک منطقه واژههای مشخصی برای منظورهای مشخصی به کار گرفته شدهاند؟
لهجهها چهطور پدید آمدهاند؟ ارتباط لهجهها با شرایط اقلیمی چیست؟
تعداد زیادی پرسش از این دست در چنته دارم، که نتوانستم در ذهن خودم پاسخی برای آنها پیدا کنم.
هرچند انتظار این که خودم پاسخی برای این پرسشها بیابم، شبیه این است که همزمان با عرضه خودروهای بدون راننده، تصمیم بگیرم چرخ را از اول اختراع کنم.
باری، زبان، شکل گیری و توسعه آن برایم جذاب است. یک روز از دوستی راجع به کتاب زبان آدم، اثر درک بیکرتون شنیدم. این کتاب از شکل گیری زبان حرف میزند. چند روز بعد کتاب را از دوستم قرض گرفتم و خواندنش را آغاز کردم.
پیش از مطالعه این کتاب، آشنایی بسیار اندکی با مبحث تکامل داشتم. در حد همان چیزی که در کتابهای دبیرستان بیان شده بود. به اضافه تماشای چند مستند که مطالبی کلی را بیان کرده بودند.
مطالعه این کتاب باعث شد تا با اهمیت تکامل آشنا شوم. این کتاب دست من را گرفت و تقریبا از همان زمان که پیشینیان ما از میمونها جدا شدند، شروع کرد به توضیح دادن چرایی نیاز به زبان. بخش زیادی از کتاب به همین موضوع میگذرد.
درک بیکرتون نظریههای مختلف شکل گیری زبان را بیان میکند. بعد با حوصله دلایل نادرست بودن هرکدام را توضیح میدهد.
بعد از اینکه نظریههای موجود را رد کرد، کتاب به این میپردازد که شیوه زندگی انسان چگونه منجر به نیاز به زبان شد.
سپس راجع به زبان نخستین و چگونگی تغییر آن به زبان امروزی میپردازد.
مطالعه این کتاب باعث شد ذهن من نسبت به مقوله زبان بسیار شفافتر شود.
هرچند به خاطر تازگی مطلب و ناآشنا بودن با بسیاری از مباحث، چند ماه طول کشید تا کتاب را تمام کنم. هر روز بخش کوتاهی از کتاب را میخواندم. برای اینکه بهتر مطلب در ذهنم جا بیفتد راجع به آن فکر میکردم و با هرکسی که میدیدم راجع به آن صحبت میکردم.
مطالعه این کتاب برای من شبیه پاس کردن یک واحد دانشگاهی راجع به تکامل و ارتباط آن با زبان بود. در کتاب اشارههای فراوانی به مقالههای مختلف و اسم دانشمندان و نظربه پردازان حوزه زبان و تکامل وجود داشت.
برای من که بیشتر سهم مطالعهام تا کنون به کتابهای داستانی اختصاص داشت تجربه جالبی بود. مشتاقم که بیشتر در این باره مطالعه کنم.